Guía para comezar · Capítulo 1 de 6

Permisos e normas para apañar cogomelos

O monte sempre ten dono e case sempre ten normas. Coñecelas antes de saír afórrache unha multa e, sobre todo, permíteche volver: onde a recollida se fai ben, o monte segue dando cogomelos ano tras ano.

Quen pon as normas en Galicia

En Galicia case todo o monte é privado. Unha parte é de particulares e outra, preto dun terzo, son montes veciñais en man común: propiedade colectiva da veciñanza, que os goberna a través da súa comunidade de montes. A lei galega de montes deixa claro que os cogomelos son do dono do monte, e un decreto da Xunta de 2020 fixa como se poden apañar nos montes de xestión privada, que son a gran maioría.

Cando fai falta permiso

Se só queres cogomelos para ti, normalmente non fai falta permiso. Nos montes de xestión privada, o decreto considera libre a recollida para consumo propio, ata dous quilos por persoa e día, sempre que o monte non estea acoutado.

O monte acoutado é a excepción. Calquera dono pode reservar os cogomelos de todo o seu monte ou dunha parte: é o que se chama un couto micolóxico. Ten que comunicalo á Xunta e sinalizalo nos accesos. Dentro dun couto só se apaña con autorización do dono, que hai que levar enriba, e nos montes veciñais quen decide é a asemblea da comunidade. Algunhas comunidades reservan os cogomelos para os seus comuneiros; outras venden permisos, por día ou por tempada, a quen vén de fóra. Por iso o que vale nun monte pode non valer no do lado, aínda que estean na mesma parroquia.

Hai que distinguir dúas cousas. Apañar para comer na casa é a recollida para consumo propio, a de case todo o mundo. Apañar para vender, ou máis de dous quilos ao día, xa é recollida comercial, e sempre precisa a autorización por escrito do dono do monte. Se só vas encher o cesto para ti, o que che interesa é o primeiro caso.

E hai dous lugares que convén ter claros:

• Os coutos. Se ves os carteis de «Aproveitamento micolóxico restrinxido», alí non se apaña sen permiso, aínda que só queiras catro cogomelos para a cea.
• Os espazos protexidos. Os parques naturais teñen normas propias, máis estritas. Nas Fragas do Eume e na Baixa Limia-Serra do Xurés, o plan de cada parque só permite apañar cogomelos aos donos dos terreos, para consumo propio e nunca na zona de reserva, e prohíbelles aos visitantes recoller calquera material biolóxico. No Invernadeiro só se entra con permiso, e quen o visita non pode recoller nada.

Os límites e as prohibicións

O decreto galego fixa unhas regras que valen en todos os montes de xestión privada, haxa couto ou non:

• Dous quilos por persoa e día como máximo para consumo propio. Chega de sobra para comer, e é o que protexe o monte de quen vén arrasalo.
• Só navalla ou coitelo. Nada de anciños, angazos, aixadas nin ferramentas que remexan o chan ou a follasca, e a folla da navalla non pode pasar de once centímetros. Remexer o chan destrúe o micelio, a parte do cogomelo que vive baixo terra.
• Cestos ou recipientes que deixen pasar o aire. As bolsas de plástico están prohibidas.
• Nunca de noite. Non se pode apañar desde o solpor ata o amencer.
• Nin moi novos nin moi vellos. Está prohibido apañar os exemplares nas primeiras e nas últimas fases do seu desenvolvemento, e os que non levas hai que deixalos intactos.
• Especies protexidas. Non se poden recoller nin estragar.

Como saber que rexe na túa zona

Pregunta antes de ir. A comunidade de montes da parroquia, o concello ou a oficina de turismo diranche se o monte está acoutado e onde se saca o permiso. No terreo, fíxate nos carteis dos accesos: os coutos teñen que estar sinalizados. E as asociacións micolóxicas da zona coñecen as normas mellor ca ninguén.

Que pasa se non as respectas

Os axentes forestais poden revisar o teu cesto e o teu permiso, e as multas existen. Pero a razón de fondo para respectar as normas é outra: nos coutos das comunidades de montes, o que pagas polo permiso é un ingreso da veciñanza, e a lei obriga a comunidade a reinvestir no propio monte polo menos catro de cada dez euros que ingresa. Apañar con permiso é tamén unha forma de que ese monte siga aí a próxima tempada.