Hasteko gida · 1/6 kapitulua

Perretxikoak biltzeko baimenak eta arauak

Mendiak beti du jabea, eta ia beti arauak. Irten aurretik ezagutzeak isun bat aurreztuko dizu eta, batez ere, berriro itzultzeko aukera emango dizu: bilketa ondo egiten den lekuan, mendiak perretxikoak ematen jarraitzen du urtez urte.

Nork jartzen ditu arauak Euskadin eta Nafarroan

Ez dago arau bakarra. Euskadin lurralde historiko bakoitzak bere mendi-araua du, eta Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak ez dute bilketa modu berean arautzen; Nafarroak ere bere legea eta araudia ditu. Jabetza ere ez da berdina: Arabako basoen hiru laurden herri-lurrak dira, kontzejuenak gehienak, eta Bizkaian eta Gipuzkoan, berriz, basorik gehienak jabe pribatuenak dira. Mendien legeak argi uzten du mendian sortzen dena mendiaren jabearena dela, perretxikoak barne. Jabeek eta herri-erakundeek bilketa muga dezakete, eta parke naturalek beren arauak dituzte.

Noiz behar da baimena

Zuretzat bakarrik bildu nahi baduzu, normalean ez da baimenik behar. Araban, foru-dekretu batek librea dela dio pertsona eta egun bakoitzeko 2 kilo arte, mendia mugatuta eta seinaleztatuta ez badago. Nafarroan ere librea da mugatu gabeko mendietan. Bizkaiko eta Gipuzkoako mendi-arauek, berriz, foru-aldundiei uzten diete bilketa arautzeko eta baimenaren menpe jartzeko aukera, baliabidea arriskuan badago, eta Gipuzkoan parke naturaletarako jarri dira mugak.

Salbuespena mendi mugatua da. Mendiaren jabeak perretxikoak beretzat gorde ditzake, eta orduan lurrean seinaleztatu behar du. Araban, kontzeju eta udal batzuek hala egin dute: Gorbeialdeko parke mikologikoan, Zuiako herri-mendietan, eguneko, asteko edo denboraldiko baimena behar da, eta gehienez 2 kilo bil daitezke egunean. Nafarroan mugatu-sare bat dago, Erronkaribar, Zaraitzu, Aezkoa, Erroibar, Luzaide edo Ultzama barne, eta bakoitzak bere arauak ditu. Iratiko oihanean, Aezkoako eta Zaraitzuko batzarrek arautzen dute bilketa: herritarrek beren baimena dute, eta kanpotik datozenek eguneko edo denboraldiko baimena atera behar dute. Mugatu barruan, baimena beti eraman behar da gainean. Horregatik, mendi batean balio duenak ez du zertan ondokoan balio, herri berean egon arren.

Bi gauza bereizi behar dira. Etxean jateko biltzea norberaren kontsumorako bilketa da, ia denok egiten duguna. Saltzeko biltzeak, berriz, foru-aldundiaren berariazko baimena behar du Euskadin, eta Araban mugak gainditzen dituena ere merkataritzako bilketatzat hartzen da, mendiaren jabearen baimena behar duena. Saskia zuretzat bakarrik bete behar baduzu, lehen kasua da zuri interesatzen zaizuna.

Eta komeni da bi leku argi izatea:

• Mugatuak. Mendi mugatu bateko kartelak ikusten badituzu, ez bildu ezer baimenik gabe, nahiz eta afaltzeko lau perretxiko besterik ez nahi.
• Espazio babestuak. Parke naturalek beren arauak dituzte, eta kudeatzaileek zorroztu egin ditzakete. Gipuzkoako parkeetan (Aralar, Aiako Harria, Pagoeta eta Aizkorri-Aratz) gehienez 5 kilo bil daitezke pertsona eta egun bakoitzeko. Gorbeian muga 2 kilokoa da, Arabako zein Bizkaiko aldean, eta Izkin eta Valderejon Arabako arau orokorra betetzen da. Urkiolan eta Gorbeiako Bizkaiko aldean, saltzeko biltzeak parkearen baimena behar du. Nafarroan, Urbasa-Andian norberaren kontsumorako bakarrik bil daiteke, eta Urederraren iturburuan ez dago perretxikorik biltzerik; Bardeetan, norberarentzat bakarrik, eta kilo bat gehienez pertsona eta egun bakoitzeko.

Mugak eta debekuak

Arauak ez dira berdinak leku guztietan, baina oinarrizko gauzetan bat egiten dute. Hauek dira Arabako foru-dekretuak, Gipuzkoako parkeetakoak eta Nafarroako mendi-araudiak ezartzen dituztenak:

• 2 kilo pertsona eta egun bakoitzeko Araban, eta 5 kilo Gipuzkoako parke naturaletan; Nafarroako mugatuetan, bakoitzak bere kupoa du. Nahikoa da jateko, eta horrek babesten du mendia dena eraman nahi duenarengandik.
• Aiztoa edo labana bakarrik. Araban ezin da beste tresnarik erabili, eta debekatuta dago perretxikoak erauztea. Araban eta Gipuzkoako parkeetan debekatuta dago, halaber, lurra harrotzea, eskuz nahiz eskuare edo beste tresna batzuekin. Lurra nahasteak mizelioa suntsitzen du, perretxikoaren lur azpiko zatia.
• Aireztatzen diren saskiak. Araban debekatuta dago perretxikoak plastikozko poltsetan edo motxilan eramatea, eta Gipuzkoako parkeetan saskiak edo airea igarotzen uzten duten ontziak erabili behar dira, ahal dela.
• Inoiz ez gauez. Araban eta Gipuzkoako parkeetan debekatuta dago ilunabarretik egunsentira biltzea, eta mugatu batzuetan tartea zabalagoa da.
• Ez oso gazteak, ez oso zaharrak. Txapela zabalduta duten aleak bakarrik bil daitezke, eta pasatuta, hautsita edo hondatuta daudenak bertan utzi behar dira, ukitu gabe. Hala diote Arabako dekretuak, Gipuzkoakoak eta Nafarroako mendi-araudiak.
• Espezie babestuak. Legeak debekatzen du babestuta edo mehatxatuta dauden espezieak biltzea edo hondatzea.

Nola jakin zer arau dagoen zure inguruan

Galdetu joan aurretik. Herriko udalak, kontzejuak, ibarreko batzarrak edo turismo-bulegoak esango dizute mendia mugatuta dagoen eta non ateratzen den baimena; baimen batzuk internetez ere eros daitezke. Arabako Foru Aldundiak mugatuen zerrenda du bere webgunean, eta Nafarroako Gobernuak mapa bat, mugatu bakoitzaren baimen eta arauekin. Lurrean, begiratu sarbideetako kartelei: mugatuek seinaleztatuta egon behar dute. Eta inguruko elkarte mikologikoek inork baino hobeto ezagutzen dituzte arauak.

Zer gertatzen da betetzen ez badituzu

Basozainek zure saskia eta baimena ikuska ditzakete, eta isunak badira: Araban, 30 eta 250 euro artekoak, bildutakoa kentzeaz gain. Espazio babestu batean perretxikoak debekatuta dagoen lekuan biltzea arau-hauste larritzat jotzen du Euskadiko natura-legeak, eta horrelakoen isunak 3.001 eurotik hasten dira. Baina arauak errespetatzeko arrazoi sakona beste bat da: mugatuetan, baimenek ematen duten dirua mendira itzultzen da. Gorbeialdeko parke mikologikoan, adibidez, herri-mendiak zaintzeko eta garbitzeko erabiltzen da, besteak beste. Baimenarekin biltzea ere bada mendi horrek hurrengo denboraldian hor jarraitzeko modu bat.