Hasteko gida · 6/6 kapitulua

Itzultzean: perretxikoak garbitu, identifikatu eta kontserbatu

Irteera ez da autora iristean amaitzen. Etxean perretxikoekin egiten duzuna (nola garbitzen dituzun, nork begiratzen dituen eta nola gordetzen dituzun) bidearen azken zatia da, eta baita zure osasunerako garrantzitsuena ere.

Garbitu lehenbailehen

Mendian lurra kendu badiezu, etxean nahikoa da eskuila leun batekin edo zapi heze batekin. Ez utzi uretan beratzen: gehienek belaki batek bezala xurgatzen dute ura, eta zaporea eta ehundura galtzen dituzte. Moztu hondatutako edo harrak dituzten zatiak, eta bereizi espezieka.

Dakien norbaitek ikus ditzala

Perretxikoren bati buruz zalantzarik txikiena baduzu, ez sukaldatu aditu batek begiratu arte. Udazkenean, elkarte mikologiko askok saioak irekitzen dituzte jendeak menditik dakarrena identifikatzeko, sarritan asteburu bakoitzaren ondorengo astelehenean. Zenbait lekutan, mikologian prestatutako farmazialariak ere badaude, lagun diezazuketenak.

Nola gorde

Hozkailuan, paperezko poltsa batean edo zapi batean bilduta, inoiz ez plastikoan. Egun bat edo bi gehienez.
Lehortuta. Xafla meheetan moztuta eta airean lehortuta, labean tenperatura baxuan edo deshidratagailu batean. Onddo zuri lehorrak usain gehiago hartzen du eta hilabetez irauten du.
Izoztuta. Ia guztiak hobeto izozten dira zartaginetik pasatuta gordinik baino.
Ez egin olio-kontserbarik etxean berme guztiekin egiten ez badakizu: botulismo-arriskua dute.

Sukaldean

Sukaldatu itzazu beti ondo: basoko perretxiko ia bat ere ez da gordinik jan behar, eta batzuk, karraspinak adibidez, toxikoak dira sukaldatzen ez badira. Jan kopuru neurritsuak, plater astuna baita, eta espezie bat lehen aldiz probatzen baduzu, egin ezazu kopuru txikiarekin eta beste berri batzuekin nahastu gabe. Beteranoen aholku on bat: gorde hozkailuan mota bakoitzeko perretxiko gordin bat hurrengo egunera arte. Norbait gaizki sentitzen bada, zer jan duen jakiten lagunduko du.

Norbait gaizki sentitzen bada

Perretxikoak jan ondoren botakak, beherakoa edo sabeleko mina izatea larrialdietara joateko arrazoia da, batez ere sei ordu baino gehiago igaro ondoren hasten badira: hori da intoxikazio larrienen seinalea, eta, gainera, hobekuntza faltsu bat izan ohi dute. Ez itxaron pasatzen den ikusteko.

Deitu 112 zenbakira edo Toxikologia Informazio Zerbitzura, 91 562 04 20, eguneko 24 orduetan. Eraman perretxikoen hondarrak, gordinak edo sukaldatuak, edo argazki bat.

Eta honekin badakizu hasteko behar dena. Gainerakoa mendiak irakasten du, irteeraz irteera. Basoa noiz dagoen bere puntuan jakin nahi duzunean, hor duzu mapa.

Kapitulu guztiak