Hasteko gida · 3/6 kapitulua
Non eta noiz bilatu perretxikoak
Perretxikotan ibiltzea ez da lurrera begira paseatzea, zortearen zain. Espezie bakoitzak bere basoa eta bere garaia ditu, eta biak irakurtzen ikasteak bereizten ditu saski hutsa eta goiz ona.
Perretxiko bakoitzak bere zuhaitza
Bilatuenetako perretxiko asko zuhaitz jakin batzuen sustraiei lotuta bizi dira: ura eta mineralak ematen dizkiete, azukreen truke. Horregatik, bakoitza baso mota batean ateratzen da, eta ez beste batean:
- Esnegorria eta ziza beltzak, pinudietan.
- Onddo zuria, pinudietan, pagadietan, hariztietan eta gaztainadietan.
- Zizahoria eta saltsa-perretxiko beltzak, pagadi eta harizti hezeetan.
- Kuletoa, gaztainadietan, hariztietan eta artadi epeletan.
- Gurumeloa, penintsulako hego-mendebaldeko artadi eta sastrakadietan, udaberrian.
- Boilur beltza, lur azpian, lur kareharritsuetako arte eta haritzen ondoan.
- Udaberriko ziza, udaberrian, larreetan eta baso-ertzetan, eta kardu-ziza, soro eta lur idorretan, kardu mota jakin baten ondoan.
Mendi batean zer zuhaitz dauden badakizu, badakizu zer perretxiko espero ditzakezun bertan.
Euria eta itxarotea
Perretxikoak ez dira euria egiten duen egunean ateratzen. Lurra blai uzten duen euria behar da, eta gero itxaron egin behar da: normalean astebete eta hiru aste artean, espeziearen eta eguraldiaren arabera. Egun horietan lurrak hezetasuna gorde behar du. Eguzkia ateratzen bada, haize lehorra jotzen badu edo izozten badu, perretxikoen ateraldia zapuztu egiten da eta ez da ezer ikustera iristen.
Horregatik, udako ekaitz bat ia inoiz ez da nahikoa, eta euri leunezko aste bat, ondoren egun epel eta hezeak dituena, izan ohi da udazkeneko albisterik onena.
Tenperatura, altitudea eta malda
Udazkenean, lurra hozten hasten denean esnatzen dira perretxikoak. Horregatik, lehenago ateratzen dira mendi garaietan, eta asteak joan ahala haranetara jaisten dira. Udaberrian alderantziz gertatzen da: lehenik behealde eguzkitsuetan, gero gorago. Iparraldera begira dauden maldek, ospelek, hobeto gordetzen dute hezetasuna; hegoaldera begira daudenak lehenago lehortzen dira, baina udaberrian lehenago berotzen dira.
Mendia irakurri iristen zarenean
Bilatu bide-ertzetan eta argiguneetan, argi pixka bat sartzen den lekuetan, goroldio artean eta orbel hezean. Mugitu poliki eta begiratu alboetara ere, ez bakarrik oinen aurrera. Bat aurkitzen baduzu, begiratu inguruan: asko taldean edo korroan ateratzen dira. Eta idatzi leku onak: perretxikoak urtez urte leku berera itzuli ohi dira.
Non laguntzen dizu micomapak
Kalkulu hori guztia (euria, lurraren hezetasuna, tenperatura, basoa eta espezie bakoitzaren egutegia) da, hain zuzen, mapak gauero egiten duena bost kilometro inguruko eremu bakoitzarentzat, hamabost egun lehenago. Perretxikoa aukeratzen duzu, eguna mugitzen duzu eta zer eremu pizten diren ikusten duzu. Iragarpen bat da, ez promesa bat: joatea merezi duen lekua esaten dizu, eta gainerakoa zuk jartzen duzu.