Kardu-ziza: non ateratzen den orain eta noiz
Landa zabaleko perretxikoa: ermuak, lugorriak eta karduak. Izenez xumea eta mahaian noblea.
Kardu-ziza (Pleurotus eryngii) larreetan, belardietan eta lur landugabeetan, batez ere erdi-mendian ateratzen da, iraila eta abendua bitartean, urria delarik garairik onena, eta bigarren sasoi bat ere badu: udaberria. Beste izen hauek ere baditu: gardu-ziza.
Ikusi non dagoen prest aste honetan
Aste honetan ez dago eskualderik prest: basoa lotan dago oraindik.
Kardu-ziza ez da basoan bizi, landa zabalean baizik: ermuetan, lugorrietan eta kardu mota jakin bat hazten den larreetan, kardu horren sustrai hilei lotuta. Nafarroako eta Arabako hegoaldeko lur lehorretan ateratzen da batez ere; isurialde atlantikoan ia ez da ageri, kardu horrek lur beroagoak eta lehorragoak nahiago dituelako. Udazkeneko lehen lainoarekin bilatzen da.
Urriko euriekin ateratzen da, udako beroa galdu duten lurretan, eta udaberrian berriro agertzen da urtea hezea badator. Mapak udazkeneko agerraldiari jarraitzen dio batez ere.
Zer behar duen ateratzeko
Lehenik, euri on bat, lurra blai uzten duen horietakoa. Gero, pazientzia: hiru edo lau asteren buruan agertu ohi da, betiere lurrak hezetasun hori gordetzen badu eta fresko badago. Tartean izotza, ur gehiegi edo haize lehorra badator, dena zapuztu egiten da eta perretxikoak ez dira ateratzera iristen.
Non bilatu
Bilatu larreetan, belardietan eta lur landugabeetan, batez ere erdi-mendian, edozein lur motatan.
Kardu-zizak probintziaka: Euskadi: Araba, Bizkaia · Nafarroa
Non bilatu kardu-zizak Euskadin
Noiz bilatu kardu-zizak Araban
Arabak 119 eremu ditu kardu-zizak ateratzeko moduko basoarekin, 500 m-tik 950 m-ra. Aste honetan basoa ez da oraindik esnatzen. Baso gehien dutenak Arana, Eskuernaga / Villabuena de Álava, Villanueva de Valdegovía eta Murgia inguruan daude.
Kardu-zizak Bizkaian: non eta noiz
Bizkaian kardu-zizak atera daitezkeen 2 eremu zenbatzen ditugu, 250 eta 550 m artean. Aste honetan bat ere ez dago prest. Baso zabalenak Urduña / Orduña inguruan daude.
Nafarroan kardu-zizak bilatzen
Nafarroan kardu-zizak ateratzeko basoa duten 355 eremu jarraitzen ditugu, 300 eta 1.000 m arteko altitudean. Oraingoz, ez dago eremu bakar bat ere prest. Baso gehien duten eremuak Bargota, San Martín de Unx, Fustiñana eta Arbizu inguruan daude.
Non bilatu kardu-zizak penintsulako gainerakoan (gaztelaniaz)
Nola dago basoa aste honetan
- Lotan 476 eremu
Iragarpena: irailaren 15a. Egunero eguneratzen da.
Baso bera partekatzen duten perretxikoak
- Gurumeloa: Hego-mendebaldeko udaberriko perretxikoa. Harri zuri baten gisan ateratzen da lurretik, eta lur bustiaren usaina du.
- Udaberriko ziza: Udaberriko perretxiko nagusia. Metro batzuetara nabaritzen den irin-usaina, eta dena esaten duen prezioa.